Ograniczenia zawartości metali ciężkich w opakowaniach - jak prawidłowo wypełnić sprawozdanie OPAK-1 i sprawozdanie OPAK-2?

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 63 Poz.  638 ze zm.) Przedsiębiorcy produkujący, importujący oraz dokonujący wewnątrzwspólnotowego nabycia opakowań są zobowiązani do ograniczania w opakowaniach zawartości substancji stosowanych do produkcji, negatywnie oddziaływujących na środowisko oraz ograniczenie masy powstających z nich odpadów opakowaniowych, w taki sposób aby:

1. ograniczyć objętość i masę opakowań do niezbędnego minimum wymaganego do spełnienia ich funkcji, biorąc pod uwagę oczekiwania użytkownika,
2. opakowania były projektowane i wykonane w sposób umożliwiający ich wielokrotny użytek i późniejszy recykling, a jeśli nie jest to możliwe, to przynajmniej recykling, a jeżeli nie jest on możliwy, to inną formę odzysku,
3. opakowania zawierały możliwie najmniejszą ilość substancji stwarzających zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub dla środowiska,
4.  maksymalna suma zawartości ołowiu, kadmu, rtęci i chromu sześciowartościowego w opakowaniu nie przekraczała 100 mg/kg.

Powyższe wymagania dotyczą wszystkich opakowań, bez względu na materiał wykorzystany do produkcji opakowania i czy podlega on obowiązkom odzysku i recyklingu czy nie.

Jedynie w przypadku zawartości metali ciężkich ustawa, daje możliwość ministrowi właściwemu do spraw środowiska określenia, w drodze rozporządzenia, rodzajów opakowań zwolnionych z wymagań dotyczących maksymalnej sumy zawartości ołowiu, kadmu, rtęci i chromu sześciowartościowego. Rodzaje tych opakowań są określane przy uwzględnieniu ich właściwości fizycznych i składu chemicznego, a także ryzyka powstania zagrożeń dla życia lub zdrowia ludzi lub dla środowiska.

Czas trwania oraz szczegółowe warunki zwolnienia lub podwyższenia zawartości metali ciężkich również jest ustalany w drodze rozporządzenia.

Dotychczas zostały uchwalone następujące rozporządzenia w tym zakresie:

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 30 grudnia 2002 r. w sprawie zawartości ołowiu, kadmu, rtęci i chromu sześciowartościowego w opakowaniach (Dz.U. 2002 nr 241 poz. 2095)

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 września 2006 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zawartości ołowiu, kadmu, rtęci i chromu sześciowartościowego w opakowaniach (Dz.U. 2006 nr 183 poz. 1362)

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 15 czerwca 2009 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zawartości ołowiu, kadmu, rtęci i chromu sześciowartościowego w opakowaniach (Dz.U. 2009 nr 97 poz. 815)

Zapisy w/w rozporządzeń zakładają:

1. Całkowite zwolnienie opakowań wykonanych ze szkła kryształowego z obowiązku nie przekraczania zawartości metali ciężkich, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 4 – jest to zwolnienie obowiązujące bezterminowo,

2. Dla opakowań szklanych podniesienie maksymalnej sumy zawartości metali ciężkich określonych w art. 5 ust. 1 pkt 4 do 200 mg/kg, pod warunkiem, że metale ciężkie nie zostały celowo wprowadzone w procesie produkcji opakowań oraz przekroczenie zawartości metali ciężkich było jedynie skutkiem użycia do produkcji materiałów z recyklingu – przepis ten będzie obowiązywał bezterminowo,

W przypadku opakowań w postaci skrzyń i palet z tworzyw sztucznych - maksymalna suma zawartości metali ciężkich w opakowaniu może przekraczać 100 mg/kg, jeśli opakowania są używane w cyklach produkcyjnych w zamkniętym i kontrolowanym procesie, metale ciężkie nie zostały wprowadzane celowo w procesie produkcji, przekroczenie zawartości metali ciężkich było skutkiem użycia do produkcji materiałów z recyklingu, opakowania są wyprodukowane z innych skrzyń i palet z tworzyw sztucznych, przy udziale nie większym niż 20% innych surowców, są stosowane jako opakowania wielokrotnego użytku, o wskaźniku zwrotności co najmniej 90%. Konieczne jest także prowadzenie ewidencji oraz zamieszczenie na opakowaniach informacji, że zawartość metali ciężkich w opakowaniu przekracza 100 mg/kg. Początkowo przepis ten obowiązywał do dnia 8 lutego 2009 r. Jednak na mocy Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 15 czerwca 2009 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zawartości ołowiu, kadmu, rtęci i chromu sześciowartościowego w opakowaniach okres jego obowiązywania został ustalony jako bezterminowy, co było wypełnieniem postanowień decyzji Komisji z dnia 24 marca 2009 r. ustanawiającej warunki odstępstwa dla skrzyń i palet z tworzyw sztucznych w odniesieniu do poziomów stężenia metali ciężkich ustanowionych w dyrektywie 94/62/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (Dz. Urz. UE L 79 z 25.03.2009).

Sposób ustalenia zawartości metali ciężkich w opakowaniach określa rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8 kwietnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalenia sumy zawartości ołowiu, kadmu, rtęci i chromu sześciowartościowego w opakowaniach (Dz. U. z 2003 r. Nr 66, poz. 619).

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8 kwietnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalenia sumy zawartości ołowiu, kadmu, rtęci i chromu sześciowartościowego w opakowaniach (Dz.U. 2003 nr 66 poz. 619)